Yenidoğan Sarılığı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Yenidoğan Sarılığı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?
16.06.2019
322
A+
A-

Yenidoğan bebekler, dünyaya karşı savunmasızdır. Anne sütü birçok hastalığın bağışıklığı için oldukça önemlidir. Bu hastalıkların başında da yenidoğan sarılığı gelmektedir.

Yenidoğan bebeklerde çok sık görülen bu hastalığın tedavisi bebeğin sağlıklı bir şekilde gelişimi için gereklidir. Tedavinin doğru sonuç verebilmesi için bebeğin özellikle ilk haftaları dikkatli bir şekilde gözlemlenmeli ve doğru zamanda teşhis konmalıdır.

Bebeğinizin sarılık olup olmadığını anlayabilmeniz için, hastalığın ne olduğunu ve belirtilerini bilmeniz gerekir.

Yenidoğan Sarılığı Nedir?

Sarılık, vücutta bulunan bilirubin maddesinin normal düzeyinin üzerine çıkması sonucunda oluşan bir hastalıktır.

Kırmızı kan hücrelerinin belli bir kısmı her gün kendini yeniler. Bilirubin, kırmızı kan hücreleri kendini yenilerken ortaya çıkan sarı renkli bir maddedir. Kırmızı kan hücreleri yıkımı aynı zamanda bilirubin üretimi anlamına gelir.

Vücutta eskiyen kırmızı kan hücreleri karaciğerden atılır, eski bilirubin ise dışkı ile atılır. Karaciğerin işlevini düzgün yapamaması ya da karaciğerden atılamayacak kadar fazla kırmızı kan hücresinin yıkımı sonucunda vücutta normalden fazla bilirubin ortaya çıkmaktadır. Vücutta belli düzeyin üzerinde bilirubin birikmesi olursa ciltte, iç organları saran mukozada ve göz akında sararma meydana gelerek sarılık hastalığı ortaya çıkar.

Yenidoğan Sarılığı Nedenleri Nelerdir?

Premature yani erken doğan bebeklerin yüzde 80’inde, zamanında doğan bebeklerin ise yüzde 60’ında yenidoğan sarılığı görülmektedir. Yenidoğan bebeklerde bilirubinin birikmesinin iki nedeni olabilir.

  • İndirekt bilirubin artışı: En sık görülen, fizyolojik ya da pataolojik olabilen sarılık çeşididir.Direkt bilirubin artışı: Nadir görülen patolojik sarılık çeşididir. Safra yollarında ya da karaciğerde ciddi bir sorunun habercisi olabilir.

Fizyolojik Sarılık Nedir?

Bebekler anne karınlarında çok fazla sayıda kırmızı kan hücresine sahiptir. Doğum sonrası dünyaya uyum sağlamaya çalışan bebekler, bu yüksek sayıdaki kan hücrelerini hızlı bir şekilde yıkıma uğratır. Yukarıda da belirtildiği gibi bu yıkım sonucunda ortaya yüksek miktarda bilirubin çıkar. Yoğun bilirubinin hepsi atılamayabilir ve karaciğere ulaşan miktar yükselir. Halihazırda atılım hızı düşük olan bilirubin vücutta yoğun bir şekilde bulunabilir ve yenidoğan sarılığına neden olabilir.

Sıklıkla yaşanan bu süreç sonucunda yenidoğan bebeklerin yüzde 60’ında yenidoğan sarılığı görülür. Genellikle doğumdan sonraki gün başlar, bilirubin seviyesi iki gün içinde en üst düzeye ulaşır ve daha sonra bu miktar giderek azalarak normal seviyesine ulaşır.

Patolojik Sarılık Nedir?

Fizyolojik sarılıktan farklı olarak, patolojik sarılık daha nadir görülür ve ciddi sağlık sorunlarına işaret edebilir. Yenidoğan bebeklerde görülen patolojik sarılığın en sık görülen sebebi anne-baba arasındaki kan uyuşmazlığıdır. Bu durumda kırmızı kan hücreleri normalden daha hızlı parçalanır. Doğuştan karaciğerinde sorun olan bebekler de patolojik sarılık geçirebilir.

En ciddi yenidoğan sarılığı nedenleri arasında kan uyuşmazlığı gelmektedir. Şiddetli sarılık geçiren hastaların yaklaşık yüzde 95’inde kan uyuşmazlığı tespit edilmiştir. Yalnızca yüzde 5’i başka sebeplerden ötürü sarılık yaşmaktadır.

Kan uyuşmazlığı nedeniyle yaşanan sarılığın iki tipi vardır.

A-B-0 kan uyuşmazlığı: Kan uyuşmazlığı nedeniyle yaşanan sarılığın yüzde 65’idir. Annenin kan grubu A, B ya da AB iken yenidoğan bebeğin kan grubu 0 olduğunda meydana gelebilir.

Rh grup uyuşmazlığı: Kan uyuşmazlığı nedeniyle yaşanan sarılığın yüzde 30’udur. Annenin kan grubu Rh negatif iken yenidoğan bebek Rh pozitif olduğunda Rh uyuşmazlığı yaşanır ve buna bağlı olarak da sarılık yaşanabilir. Genel olarak ilk doğumda ortaya çıkmasa da 2. Ya da 3. Doğumda meydana gelebilir. Rh uyuşmazlığı sonuncunda bebekte geçici kansızlıktan ölüme kadar çeşitli şiddette sarılık yaşanabilir.

Yenidoğan Sarılığı Nasıl Anlaşılır?

Yenidoğan bebekte sarılık olup olmadığını anlamak için genel olarak bakılan yer bebeğin göz akıdır. Bu çoğu zaman doğru olsa da yeterli olmayabilir. Örneğin sarılık ciltte yansıyor ise alın ve burun ucunda gözlemlenebilir. Bu bölgelerde, cilde hafif şekilde bastırılarak anlaşılabilir.

Bebeğinizin vücudunda bilirubin miktarı yükseliyorsa, normalden fazla uyumaya başlar. Emmeyi reddedebilir. Bu da bilirubin miktarının yenidoğan sarılığı bilirubin çizelgesi üstünde olmasına neden olur.

Bilirubinin beyne zarar verecek kadar yükseldiği durumda, bebeğiniz sürekli olarak tiz sesle ağlar, başını sürekli geriye atar ve havale geçirebilir.

Öte yandan, kan uyuşmazlığının olma riski anne ve babanın kan grubuna göre değerlendirilebilir. Ayrıca, ilk bebekte kan uyuşmazlığı yaşayanların çoğunda ikinci ve sonrası bebeklerde görülme olasılığı da yüksektir. Gebelikte bu riskleri göz önünde bulundurmak gerekir.

Yenidoğan bebeklerde sarılık şiddetli bir şekilde yaşanırsa, kalıcı hasarlara yol açabileceği için sarılığın erken teşhisi oldukça önemlidir. Evde bebeğin gözlemlenmesi gerekli olduğu gibi yetersiz kalabilir. Bu nedenle herhangi bir şüphede teşhis için doktora başvurmak gereklidir.

İlginizi çekebilir: Yeni Doğan Bebeğin Sarı Renk Kusması

Yenidoğan Sarılığı Riski Yüksek Olan Bebekler

  • Diğer bebeklere göre yenidoğan sarılığı riski taşıyan durumlar aşağıda özetlenmiştir.
  •  Erken doğan bebekler,
  •  Doğum sırasında kafa derisinin altında kanama yaşanan bebekler,
  • Doğumu takiben 24 saat içinde sarılık olduğu tespit edilen bebekler,
  • Emme konusunda sorun yaşayan bebekler,
  • İki haftadan uzun bir sürede sarılığı atlatamayan bebekler,
  • İkinci veya daha sonraki bebekler için, daha önce yapılan doğumlarda sarılık vakası yaşandığı durumlar.

Yenidoğan Sarılığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Yenidoğan bebeklerde fazla kan hücresi yıkımı nedeniyle ortaya çıkan normalüstü bilirubinin atımının sağlanması için bebeğin anne sütünü emmesi hayati önem taşır. Zira bebek bilirubini dışkı ile atmaktadır. Bu nedenle, özellikle ilk haftalarda bebeğin her 1.5 saatte emzirilmesi, uyuyor ise bile uykusundan uyandırılarak emzirilmesi önerilmektedir.

Özellikle, yenidoğan bebeğin ilk 24 saat çok önemlidir. Bu süre içinde normalin üstünde oluşan bilirubin beyne etki ediyorsa bebeğin kaybına kadar büyük sorunlar yaşanabilir. Bebek yaşamına devam etse dahi gelişiminde gerilik, beyinde zedelenme gibi durumlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle bebeğin ilk gününü doktor kontrolünde geçirmesi tavsiye edilir.

Yenidoğan bebeğin doğum haftasına ve kilosuna göre normal bilirubin seviyesi vardır. Bilirubin seviyesinin normal seviyenin üstüne çıktığı tespit edildiğinde tedaviye başlanması gerekir. Bebeklerde sarılık derecesi göz önünde bulundurularak farklı tedavi yöntemleri uygulanır. En sık kullanılan üç yöntem aşağıda özetlenmiştir.

1.Fototerapi (Işık Terapisi):

Sarılık olduğu tespit edilen bebek özel bir ışık ile tedavi edilebilir. Tedavi için bebek mavi-yeşil spektrumda bir ışık kaynağı altına konulur. Bu ışık sayesinde bebek fazla bilirubini idrar ve dışkı halinde vücudundan atar.

Işık tedavisinin bebeğe herhangi ir zararı olmamasıyla birlikte, bebeğin gözleri çok hassas olduğu için tedavi sırasında gözlerinin kapatılması önerilir.

Tedavinin yan etkisi olarak deride kırmızı döküntülerin oluşması, derinin bronzlaşması ve dışkının sulanması sayılabilir.

Tedavinin ardından bilirubin seviyesinin tekrar yüklenmesi halinde doktora başvurulması gerekir.

2.İntravenöz İmmunglobulinler:

Sarılığın kan uyuşmazlığı nedeniyle ortaya çıktığı durumlarda uygulanan bu tedavi yöntemi ile anneden geçen antikor seviyesi azaltılabilir. Böylece kan değişimine gerek kalmadan tedavi süreci yürütülebilir.

3.Kan Değişimi:

Özellikle kan uyuşmazlığı olduğu durumlarda, diğer tedavi yöntemlerinden yanıt alınamazsa bebeğin kan değişimi yapılması gerekebilir.

Kısaca, yenidoğan sarılığı çok sık görülen ve hafif atlatılan bir hastalık olsa da nadiren de olsa patolojik sarılık çok hasar verici sonuçlara neden olabilir. Bu nedenle erken teşhis ve doktor kontrolünde tedavi sürecini geçirmek gerekir. Sarılık riski sona erene kadar sık aralıklarla vücuttaki bilirubin seviyeleri kontrol edilmelidir.

Son olarak bebeklerde sarılık ne zaman geçer?  Bebeğin vücudunda bilirubin seviyesi normal düzeye geldiğinde, sarılığı yenmiş demektir.


YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.