Ventilasyon Nedir? Çeşitleri ve Kullanım Alanları Nelerdir?

Ventilasyon Nedir? Çeşitleri ve Kullanım Alanları Nelerdir?
06.09.2019
100
A+
A-

Solunum sistemi hayati öneme sahip organların bir araya geldiği ve nefes alıp vermeye yardımcı olması ile bilinmektedir. Hayatın devam ettirilebilmesi için gerekli olan oksijenin vücuda alınmasını sağlayan solunum sistemi içerisinde oksijenin depolandığı alana akciğer denmektedir. Akciğer nefes alma esnasında genişleyerek içerisindeki bütün hava kanallarını doldurur. Nefes verme esnasında ise vücut içerisinde bulunan bütün karbondioksiti dışarı atabilmek adına küçülür ve içerisinde yer alan bronşların boşalmasını sağlar. Akciğerde oluşan bu nefes alıp vermeye bağlı olarak gelişen genişleme ve küçülme hareketine tıp dilinde ‘’ventilasyon’’ denmektedir. Ventilasyon esnasında vücuda dışarıda bulunan hava ve oksijen alınır. Vücut içerisinde bulunan karbondioksit ise dışarı atılır.

Vücut tarafından gerçekleştirilen nefes alıp vermeye bağlı akciğer genişlemesi ve küçülmesi hareketi doğal olan ‘’ventilasyon’’ olarak adlandırılır. Akciğerin yapmış olduğu bu hareketten esinlenilerek hazırlanan ventilasyon aleti ise solunum güçlüğü görülen durumlarda kullanılmak üzere hazırlanmıştır.

‘’Mekanik ventilasyon’’ adı verilen yapay hava cihazı Hipokrat tarafından MÖ. 460’lı yıllarda bilimsel olarak açıklanmıştır. Hipokrat’tan sonra ise 1541 yılında Vesalius tarafından mekanik ventilasyon cihazı icat edilmiştir. Vesalius mekanik ‘’ventilasyon’’ düşüncesini ilk olarak ölmek üzere olan bir köpek üzerinde denemiştir. Trakeas kısmına yerleştirilen bir kanülle köpeğe yapay olarak hava veren ve kalp atışlarındaki düzelmeleri saptayan Vesalius’tan sonra ise ventilasyon çeşitleri geliştirilmiştir.

Ventilasyon Hangi Durumlarda ve Nerelerde Kullanılabilir?

  • Kişilerde nefes borusuna cisim kaçması ya da nefes borusunun hasar almasına bağlı bir şekilde oluşan nefes alıp verme sorunlarında ventilasyon cihazları kullanılabilmektedir.
  • Oksijenin vücuda az oranda gittiği durumlarda ‘’ventilasyon’’ kullanılabilir.
  • Akciğerlerde görülen doğal ventilasyonun yetersiz görülmesi durumunda mekanik ventilasyona başvurulabilir.
  • Kişilerde görülen rahatsızlıkların tanısı amacıyla ve cerrahi- teraporik işlemler esnasında ‘’ventilasyon’’ cihazına ihtiyaç duyulabilmektedir.
  • Hava yolunun korunamamasına bağlı olarak nefes alıp vermede oluşan sorunların giderilmesi amacıyla da ventilasyon cihazları kullanılabilmektedir.
  • KOAH, göğüs travması, ciddi derecede nörolojik ve nöromusküler fonksiyon bozuklukları, bronş astması, kafa travması, sepsis, pnömoni, kardiyovasküler cerrahi gibi alanlarda ventilasyondan faydalanılmaktadır.
İlginizi Çekebilir:  Göz Tansiyonu Nedir? Belirtileri Nelerdir? Göz Tansiyonu Tedavisi

Göz atabilirsiniz: Akciğer Daralması Nedir? Nedenleri ve Tedavisi?

Ventilasyon cihazları sağlık hizmetlerinin verildiği hemen her noktada kullanılabilen cihazlardır. Hastanelerin genellikle ameliyathane bölümlerinde ve yoğun bakım servislerinde daha da önemli bir hal alan bu cihazlar evde bakımı gereken hastalar içinde gerekli görülebilmektedir.

Mekanik Ventilasyon Özellikleri Nelerdir?

Mekanik ventilasyon cihazları Vesalius’un icadından bir süre sonra büyük bir gelişme yaşayarak farklı şekillerde üretilmiştir. 1949’lu yıllarda geniş bir kullanım alanı bulan mekanik ventilasyonlar, 1953 yılında modern anlamda kullanılan cihazlar haline gelmiştir. Zaman içerisinde gelişimine devam eden mekanik ventilasyonlar ‘’mikro işlemcili’’, ‘’basınç destekli’’ ve ‘’basınç kontrollü’’ gibi farklı özelliklerde hastalara sunulmuştur.

Mekanik ventilasyon cihazlarının her biri 4 temel prensibe göre hazırlanmaktadır.

  1. Basınç

‘’Ventilasyon’’ içerisindeki havanın basıncı cmH2O cinsinden hesaplanmaktadır. Her cmH2O ise 4 derece sıcaklığa ve 1 cm yüksekliğe sahip olan bir suyun uyguladığı basınçla aynı değerdedir. Bütün ventilasyon cihazlarında basınç olmazsa olmazdır ve hastaların nefes alıp verme durumlarına göre ayarlanmaktadır.

  1. Akış

Mekanik ventilasyon cihazlarında havanın akışı dikkate alınmaktadır ve akış litre/dakika cinsinden açıklanmaktadır.

  1. Zaman

Mekanik ventilasyon cihazlarında zaman parametresi üzerinden hastanın solunum durumu incelenebilmektedir. Zaman ise saniye ve ya dakika cinsinden hesaplanmaktadır.

  1. Hacim

Ventilasyonlarda hacim ölçümü için litre ya da mililitre parametreleri kullanılmaktadır.

Mekanik ventilasyonlarla solunum desteğinin sağlanması sırasında hacim, basınç ve akışın zamana göre değişimlerinin monitör üzerinden takip etmek oldukça önemlidir. Değişik modların kullanılması ile hastada oluşan değişimlerin fark edilebilmesi açısından değerlerin monitör üzerinden takip edilmesi gerekmektedir. Yapılacak olan takipler sayesinde akciğer fonksiyonları hakkında bilgi sahibi olunabilir.

Mekanik Vantilasyon Kullanım Amaçları Nelerdir?

  • Ventilasyon cihazları kişilerde bulunan yorulmuş ve aşırı derecede yüklenilmiş solunum kaslarını rahat ettirmek için kullanılabilir.
  • Çeşitli ilaçların uygulanmasına izin vermek amacıyla kullanılabilir.
  • Atelektazi durumunu önleyebilmek ya da tedavi edilmesini sağlayabilmek için akciğer volümlerini yükseltmek amacıyla tercih edilebilir.
  • Solunum yolundaki PaCO2 gibi gaz değişimi sağlayabilmek,
  • Solunum yollarındaki gaz değişimini normal hale getirebilmek,
  • Gaz değişiminde bazı değerleri düşürmek ve bazı değerleri artırabilmek için de mekanik ‘’ventilasyon’’ kullanılabilir.
  • Akciğer ödemi, alveoler hastalıklar gibi durumlarda hipoksemiyi düzeltmek amacıyla kullanılabilir.
İlginizi Çekebilir:  Aç Karnına Asla Yapmamanız Gereken Şeyler

Mekanik Vantilasyon Çeşitleri Nelerdir?

Mekanik vantilasyonlar kullanım türüne göre iki farklı çeşitten oluşmaktadır.

  1. İnvaziv Ventilasyon

Mekanik ventilasyonlarda kullanılan ilk çeşit olması ile bilinen invaziv ventilasyon cihazları nefes alıp vermede yaşanan güçlüğün önlenmesi için canlının vücuduna takılan aparatlar yardımı ile hava verilmesinden oluşmaktadır. Endotrakeal tüp ya da trakeastomi kanülü takılarak ‘’ventilasyon’’ işleminin yapılması bu çeşide örnektir.

  1. Non- İnvaziv Ventilasyon

Canlıya dışarıdan takılan maskeler ile yapılan ‘’ventilasyon’’ çeşididir. Günümüzde bu çeşit sıkça kullanılmaktadır.

Mekanik vantilasyon cihazları aynı zamanda kullanım alanlarına ve özelliklerine göre de ikiye ayrılmaktadır.

  1. Genel Olarak Ventilasyonlar:
  • Pozitif Basınçlı Ventilasyonlar

Akciğerlere basınçlı hava verilmesi ile akciğerin genişlemesini sağlayan ventilatörlerdir. Kendi içerisinde üçe ayrılan bu ventilasyon cihazları basınç hedefli, volüm hedefli ve zaman hedefli olarak ayarlanmaktadır. Bu ventilasyonlarda basınç hedefli olan istenilen basınç miktarına ulaşılıncaya kadar çalışmaktadır. Volüm hedefli olan ise istenilen volüme ulaşabilmek adına akciğerlere hava verilmesini sağlamaktadır. Zaman ayarlamalı olanlarda ise istenilen zamana kadar havanın akciğerlere ulaştırılması sağlanmaktadır.

  • Negatif Basınçlı Ventilasyonlar

Hastanın göğüs duvarının basınca maruz bırakıldığı ventilasyon cihazlarıdır. Pozitif basınçlılara göre daha az kullanılan bu türdeki ventilasyon cihazları özel durumlarda lazım olabilmektedir.

  1. Kullanım Alanına Özel Olarak Üretilen Ventilasyonlar

Ev, hastane gibi farklı alanlarda kullanıma özel olarak hazırlanmış olan ventilatörler bu çeşide girmektedir.

  • Yoğun bakım ünitesi için hazırlanmış ventilatörler,
  • Transport sırasında kullanılmak üzere hazırlanmış ventilatörler,
  • Ev tipi ventilatörler olmak üzere üç farklı alana özel ventilasyon cihazları hazırlanmaktadır. Bu çeşitlerin içerisinde yoğun bakım ünitesinde kullanılan ‘’ventilasyon’’ cihazları en üstün özelliklere sahip olanlar olmaktadır.

Mekanik Ventilasyon Modları Nelerdir?

Mekanik ventilasyon cihazlarında kontrollü ve assiste mod olmak üzere iki farklı mod vardır.

İlginizi Çekebilir:  Hemoroid Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri?

Kontrollü Mod

Ventilasyon cihazının ayarlanması ile oluşturulan moddur. Burada yapılan ayarlar ne ise mekanik ventilasyon makinesi de bu ayarları kontrol ederek çalışmaya devam eder. Bazı alanlarda hassas kontrol gerekirse bu mod kullanılmaz.

Assiste Mod

İki farklı mod ile çalışan ve en sık kullanılan mod olması ile bilinen Assiste mod şunlardan oluşur:

  • Asist Kontrol Mod: Ventilatörde ayarlanan solunum hızı dikkate alınarak hastanın soluk alıp vermesinin ayarlandığı moddur. Hastanın soluğu başlatması ile birlikte makinenin de solukla cevap vermesini sağlayan bu modda hastanın solunumunu iki katına çıkarması ventilasyon solunumunu da iki katına çıkarır.
  • Aralıklı Zorunlu Ventilasyon Modu: Makinenin ayarlanan soluklarda ‘’ventilasyon’’ yapmasını sağlayan moddur. Diğer modun aksine hastanın solukları asiste edilmez ve spontan bir şekilde hastanın solumasına izin verilir. Hastanın kendi solunum volümü, zamanı ve akımı daha önemlidir. Ventilasyon makinesi olarak bu mod daha sık kullanılır ve hasta daha rahat eder.

Spontan Mod

Hasta sadece kendi soluk alıp verir ve bu mod sadece spontan soluyan hastalarda kullanılmaktadır. Hastaların solukları makineden gelen solukla desteklenmez ancak makineden volüm ve basınç desteği gelebilir.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.