Sosyal Fobi Nedir?Belirtileri Nedenleri ve Tedavisi?

Sosyal Fobi Nedir?Belirtileri Nedenleri ve Tedavisi?
08.08.2019
117
A+
A-

Sosyal anksiyete bozukluğu veya yaygın olarak kullanılan ismi ile sosyal fobi, bir kişinin başkaları tarafından yargılanabileceğinden endişe ettiği bir sosyal ortamda utanacağını gösteren bir anksiyete bozukluğudur. İnsanlar, başkalarıyla etkileşime girmelerini gerektiren veya başkalarıyla harekete geçmeleri gereken zamanda mümkün olduğunca onlardan kaçınmaya çalışmaları gereken durumlardan korkarlar. Ellerinde ya da seslerinde titremenin farkındadırlar ve korkularından dolayı halka açık konuşmaktan korkabilirler ya da başkalarıyla konuşurken aşırı hızlı konuşabilirler.Çünkü doğru konuşamayacaklarından korkarlar. Yemek yemekten, içmekten veya başkalarıyla yazışmaktan kaçınabilirler. Sosyal fobinin yaşam boyu prevalansı% 2-13’tür. Bu en yaygın zihinsel bozukluklardan biridir. Türkiye’de araştırmada üniversite öğrencilerinin% 24’ünde sosyal fobi olduğu tespit edilmiştir. Her ne kadar sosyal fobi alt türlere göre değişse de, erken ve geç ergenlikte (13-20 yaş) de başlar. Yaygın tipin daha erken yaşta başladığı bilgisi vardır. 0-5 yaşları ile 11-13 yaşları arasında başlangıç ​​yaşı için iki dönüm noktası vardır.

Sosyal Fobi Yaygınlığı

18-54 yaş arası Amerikalıların% 3,7’si (yaklaşık 5,3 milyon kişi) bir süredir sosyal fobiden mustariptir. Sosyal fobi kadınlarda erkeklerden iki kat fazla görülür, ancak giderek daha fazla erkek yardım alma eğilimindedir. Bu hastalık genellikle çocuklukta veya erken ergenlik döneminde başlar. 25 yıl sonra geliştiği görülmemiştir.

Bazı çalışmalarda beynin amigdalası denilen bir bölge sosyal fobiden sorumludur. Amigdala genellikle beynin korkuya verdiği cevabı kontrol eder. Çalışmaları, sosyal fobinin kuşaktan kuşağa aktarılabileceğini gösteriyor. ABD Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü tarafından desteklenen araştırmacılar bile farelerde korkunun öğrenmeyi etkileyen bir gen üzerinde etkili olduğunu göstermektedir.

Sosyal Fobi Nasıl Ortaya Çıkar?

Sosyal fobinin oluşumunu etkileyen birçok faktör vardır:

  • Genetik yatkınlık (kalıtım)
  • Kişilik özellikleri (utangaçlık ve korku)
  • Duygusal olmayan, ancak denetleyici ve aşırı koruyucu ebeveynlik baskısı
  • Diğer insanlarla kötü deneyim (alay konusu olma, aşağılanma veya dışlanma)
  • Bir insanın hayatındaki ciddi olaylar (sevilen birinin ölümü veya ayrılık)

Sosyal fobi belirtileri çoğu insan tarafından bir şeylerin yanlış olduğunu fark ettirecek ölçüdedir, ancak bunu bir hastalık işareti olarak görmezler. Belirtiler şunları içerir:

  • Sosyal durumlara karşı güçlü endişe
  • Sosyal durumlardan kaçınmak
  • Duygu karmaşası
  • Hızlı kalp atışı
  • Aşırı terleme
  • Titreme
  • Kızarma
  • Kas gerginliği
  • Mide ekşimesi ve ishal gibi anksiyete belirtileri
İlginizi Çekebilir:  Bipolar Bozukluğu Olan Kişilere Nasıl Davranılmalı ?

Çocuklar ise sosyal fobi durumunda kaygılarını ifade edebilir, ağlayabilir, ebeveynlerine veya sadık hissettikleri kişilere karşı öfkeli davranabilirler.

Kaygı Bozukluğu Nedir? Türleri,Belirtileri,Tedavisi başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Sosyal Fobi Tanısı Nasıl Konur?

Herhangi bir sosyal fobi belirtiniz varsa, doktorunuz tıbbi sorularınızı sorarak ve tam bir tıbbi muayene yaparak değerlendirir. Sonra herhangi bir fiziksel rahatsızlığın bu belirtilere neden olup olmadığını anlayacaktır. Fiziksel bir rahatsızlık yoksa, sizi bir psikiyatriste veya psikoloğa yönlendirecektir. Psikiyatristler ve psikologlar, endişelerinizi özel olarak tasarlanmış testler yardımıyla değerlendireceklerdir. Sonuç olarak, belirtilerinizin sosyal kaygı bozukluğu ile tutarlı olup olmadığına karar vereceklerdir.

Sosyal Fobi Ve Kişilik Bozukluğu

Antisosyal kişilik, sosyal fobiden farklı bir durumdur. Bu işlevde, insanlar suça eğilimlidir ve yaptıklarından dolayı utanmazlar, başkalarına ve kurumlara sorumluluk yüklerler. Tabii ki, bazı durumlarda, bazı psikiyatrik problemler de bir arada olabilir. Sosyal fobilerin suçlara eğilimli olduğunu söyleyemeyiz, ancak bu çocuklukta aşırı şiddet yaşayan kişilerde de görülebilir.

Sosyal fobisahibi insanlarda, beyin kimyasında bazı anormallikler vardır. Bu, diğer anksiyete bozukluklarında olduğu gibi sosyal fobide de belirgindir. Vejetatif sinir sisteminde bir tehdit hissedilir gibi belirtiler gözlemlenir. Aşırı uyarım meydana gelir, kalp çarpıntısı, gastrointestinal kanaldaki hareketler, panik ataklara benzer bir tepki ile karşılaşılabilir. Bazı durumlarda bayılma bile görülür. Sosyal fobinin yanı sıra diğer psikolojik problemlerde, kimyasal dengesizlik de vardır. Sosyal fobi de genetik yatkınlıktan bahsedilebilir. Ailede olup olmadığı sorulduğunda, benzer akrabaların da benzer problemleri olduğu açıktır.

Ebeveynler çok koruyucuve eleştirel ise çocuğun sosyal fobiyaşama riski artacaktır. Her hareketi kontrol edilen bir çocuk huzursuz olabilir ve gönüllü hareketler bile çocuğu olumsuz yönde etkileyebilir. Günlük yaşamın her detayında kontrol edilen ve psikolojik ve fiziksel istismara maruz kalan çocuklarda risk artar. Suçluluk duyguları sakinleşebilir, kendilerini değersiz olarak görebilir ve güvensizliği tecrübe edebilir. Bu, gelecekte okul yaşamında kendini kanıtlayamayacağı gerçeğine yol açmaktadır.

Sosyal Fobi Ve Kariyer

Genellikle sosyal fobi sahibi insanlar sosyal çevreye gitmekten kaçınırlar. Her gün gittiği ortama bile girmekten kaçınır. Bununla birlikte, eğer bir pozisyon mevcutsa, durum belirli bir pozisyonda kontrol edilebilir. Ancak durum rütbenin artması ile kötüleşir. Örneğin, büyüyen, kariyerlerinde terfi etmiş, yurtdışına çıkması gereken ve toplantılarda konuşması gereken insanların çok zorlandığını görmekteyiz. Elbette şu anda çok karmaşık duygular içinde olduğunu da belirtebiliriz. Ancak bu pozisyona gelenler şimdi kendi durumlarını araştırmaya ve bunun bir hastalık olduğunu keşfetmeye başlayabilir ve böylece sosyal fobi tedavisi planlanır.

İlginizi Çekebilir:  Anksiyete Tansiyonu Nedir ve Belirtileri ?

Sosyal Fobinin Neden Olduğu Psikolojik Bozukluklar

Sosyal fobi sahibi insanlar depresyon konusuna daha yatkındır. Bir insan hayatındaki sınırlamalardan mustariptir. Bir kız ya da erkek arkadaş edinememek, evlenememek, işinde büyümek için fırsatlara sahip olamamak, çevre olanaklarını kullanamamak, depresyona girmeye müsait olmak gibi durumlar sosyal fobi temelli olabilir. Diğer yandan, alkol bağımlılığı veya madde bağımlılığı da karşımıza çıkan savunma sistemleri olarak düşünülebilir. Sosyal fobide sık sık periyodik panik atak da gözlenmektedir.

Sosyal fobi, birçok anksiyete bozukluğu tanısını içerir. Bazıları; Anksiyete bozukluğu bozukluğu, spesifik fobi, sosyal anksiyete bozukluğu, panik bozukluğu, genel anksiyete bozukluğu, akut gerginlik bozukluğu olarak da bu durumu tanımlayabilir. Yaralanmalar ve stres bozuklukları; Reaktif bağlanma bozukluğu, hastalığın anksiyete bozukluğu da etkenler arasındadır.

Yaygın anksiyete bozukluğu güne uzanan olumsuz bir beklenti halidir. Çoğu durumda bunun bir nedeni yoktur, ancak kişi sürekli olarak göğüste baskı, endişe, nefes alamama, kaslarda gerginlik, ağız kuruluğu, ellerde uyuşma, kollar ve yüzle karşılaşır. Bu daha çok kadınlarda görülür. Sosyal fobi Doğu toplumlarında biraz daha fazla görülmektedir. Yüzdeler dikkate alınmalı, ancak doğu toplumlarında bunun muhafazakar yapıların ve çevresel faktörlerin katkısı ile yükseldiği düşünülmektedir. Sosyal fobide, güven açısından başka bir sorun yoksa, özel eğitim ile ilgili bir sorun yoksa, çok az insan başarı açısından acı çeker. Sosyal fobi herhangi bir büyük başarısızlığa neden olmaz.

Bir Sosyal Fobi Tanıdığı Olanlar Ne Yapabilir?

Sosyal fobinin genellikle mağdurun yakınlığı üzerinde kısıtlayıcı bir etkisi vardır. Yabancıların sosyal fobi sahibi olan kişiye insan olarak bak. Sosyal fobinin belirtileri göründüğünde aile üyeleri ve arkadaşlar, kişiyi profesyonel yardım almaya teşvik etmelidir.Akrabaların kendilerini çok fazla sınırlamaması da önemlidir. Sosyal fobi eşinizle veya arkadaşınızla kalıcı bir sorun haline gelirse, bu kişi, kendi kendine yardım grupları, danışma merkezleri, doktorlar ve psikoterapistler ile çalışabilir. Hem bilgi hem de tedavi konusunda yardım alabilir.

Sosyal Fobi Nedenleri

Bilinen net bir sebebi yoktur. Araştırmacılar biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin bu fobinin gelişiminde rol oynadığını öne sürüyorlar.

Biyolojik:

Sosyal anksiye teserotonin dengesizliği ile ilişkilendirilebilir. Serotonin bir nörotransmitterdir. Nörotransmiterler, sinir hücreleri arasında iletişim kurmaya yardımcı olan kimyasallardır. Denge bozulursa, bilgi beyne doğru şekilde iletilmez. Beynin kaygıya yol açma gibi stresli durumlara vereceği tepkiyi değiştirebilir. Sosyal fobida genetik olabilir.

Psikolojik:

Sosyal fobinin gelişimi, geçmişte utanç verici veya aşağılayıcı bir olayın sonucu olmuş olabilir.

İlginizi Çekebilir:  Asperger Sendromu Nedir ?

Çevre:

Sosyal anksiyete bozukluğu olan insanlar, başkalarının davranışlarının bir sonucu olarak kendilerine ne olduğunu (örneğin alay konusu) gözlemleyerek bu fobiyi geliştirebilirler. Ayrıca, ebeveynleri tarafından fazlasıyla korunan çocuklar, normal gelişim sürecinde öğrenilen bazı sosyal becerileri geliştiremeyebilir.

İlginizi çekebilir: Özgül Fobi Nedir? Çeşitleri ve Tedavisi?

Sosyal Fobi Tedavisi

Sosyal fobide, ciddiyetine uygun olarak psikoterapi yardımı ile ilerler. Genellikle bir yıllık ilaç tedavisi de önerilir. Yıl sonunda semptomlarda önemli bir azalma gözlemlenir. Psikoterapi kullanımıyla özgüven artar. Kendini çok az ifade eden toplumlarda sosyal fobi, özgüveninin düşük olduğu yetişkinlerin yaşadığı bir durumdur. Sorunun başlangıcı çocukluk dönemine dayanır. Bu, okul öncesi yıllarda da gözlenebilmektedir.

Bir ila altı ay arasında kullanılan ilaçların çok etkili bir tedavi olduğu söylenebilir. Bu ilaçlar antidepresan grubuna dahil edilmiştir. Bunlar sosyal fobi semptomlarını ortadan kaldıran ilaçlardır. Vakaların yüzde 70-80’inde semptomları ortadan kaldırır. Genellikle psikoterapisi uygulamasından bir saat önce ilacın kullanılması tavsiye edilir. Fiziksel semptomlar olmadan, bir kişinin fikrini kontrol etmesi daha kolaydır. Ancak terapi yardımı ile temel korkuyu ortadan kaldırmak önemlidir.

Tedavi sürecinde gerçekleştirilen nöro-biofeedback yöntemi, bireysel psikoterapi ve gevşeme egzersizleri ile birlikte kullanılan bir sistemdir. Bireysel geliştirilmiş zihinsel yenilenme desteği verenbir tedavi desteğidir. Hastalık hakkında bilgi edinmek, motivasyonu arttırmak, bireysel psikoterapide davranışlarda hangi değişikliklerin meydana geldiği, vücutta ne kadar gerginlik olduğu, kalp atım hızı ve sıcaklıktaki farklılıklar ve nefes almada nasıl bir hata yaptığını ve ne tür biyoelektrik görünümde olduğu hakkında bilgi sahibi olmak sosyal fobi tedavisi için elzemdir.

Sosyal Fobi Nasıl Tedavi Edilir?

Sosyal anksiyete bozukluğu genellikle uygun tedavi ile tamamen tedavi edilebilecek bir durumdur. En etkili tedavi bilişsel davranışçı terapidir. İlaç tedavisi aynı zamanda semptomları azaltabilir ve bilişsel davranışçı terapiyi daha etkili hale getirebilir.

Bilişsel davranışçı terapi de yine kullanılan tedavi yöntemlerinden biridir. Bu tedavinin amacı, düşünceleri daha rasyonel bir yere yönlendirmek ve daha önce endişe yaratan durumlardan kaçınmalarına yardımcı olmaktır. Bir kişiye kaygı semptomlarına neden olan durumlara farklı cevap vermeyi öğretir. Terapi, sistematik duyarsızlaştırmayı veya tehlikeli bir durumun gerçek etkisini içerebilir. Sistematik duyarsızlaştırma ile, kişi korkutucu bir durum hayal eder ve korkularıyla güvenli ve rahat bir ortamda (örneğin, terapistin ofisinde) başa çıkmayı öğrenir. Benlik saygısı ve sosyal becerilerini geliştirmeye yardımcı olan danışma ve nefes alma egzersizleri gibi rahatlama teknikleri de bir kişinin sosyal fobiyle başa çıkmasına yardımcı olabilir.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.