Otizm Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yolları Nelerdir?

Otizm Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yolları Nelerdir?
28.09.2019
51
A+
A-

Çocukluk döneminde ilk belirtilerini veren otizm, 3 yaşına kadar fark edilebilir bir rahatsızlıktır. Hayat boyu devam eden otizm, kişinin sosyal hayat içerisinde ve sözel olarak kendini ifade edememesi ve sözel anlamda bazı sıkıntılar yaşaması olarak da tanımlanabilir. Otizmin nedeni tam olarak bilinemediği gibi çocukluk döneminde gösterdiği belirtilerden yola çıkarak birkaç test eşliğinde teşhis edilebilmektedir. Otizmin bilinen en büyük nedeni genetik yatkınlık olarak açıklanmaktadır. Genetik geçişin dışında çocuklarda bu durumun sonradan genetik mutasyonla ortaya çıktığını savunanlar olduğu gibi çoklu gen etkileşimine bağlı olarak oluşabileceğini söyleyen kişilerde bulunmaktadır.

Otizm rahatsızlığı kişiyi hayatı boyunca takip etmektedir. Bu yönüyle tedavisi daha da önem kazanan otizm, toplum içerisinde bin kişiden 2-5 kişide görülebilmektedir. Ayrıca erkek çocuklarında kız çocuklarına göre daha sık görülmektedir. Otizmli bir çocuğun ikizinde otizm görülme ihtimali %60 oranında olduğu gibi otizmli bir çocuğun sonradan doğan kardeşinde de otizme rastlanma olasılığı oldukça yüksektir.

Otizmli bireylerin %70’lik kısmında zeka geriliği görülürken %10’luk kısmında ise ileri zeka durumu görülebilir. Otizmli bireylerde duygu durum bozuklukları, hiperaktivite bozukluğu ve dikkat eksikliği gibi durumlar da görülebilir.

Otizmin Nedenleri Nelerdir?

Otizmin hangi nedenlerden dolayı ortaya çıktığı ile ilgili çeşitli yorumlar yapılmaktadır. Nedenleri konusunda hala araştırılan otizmde en büyük neden genlerle geçiş olarak açıklanmaktadır. Genetik olarak geçen otizm rahatsızlığının şu nedenlere bağlı bir şekilde oluşabileceği de söylenmektedir:

Çevresel Faktörler: Otizm hem genetik olarak hem de çevresel faktörler ile ortaya çıkan bir rahatsızlık olarak görülmektedir. Genlerin çevreden gelen uyarıcılar nedeniyle bozulması yani mutasyona uğraması sonucu bu şekilde bir rahatsızlık geliştiğini söyleyen araştırmacılar bulunmaktadır. Ayrıca doğumdan önce annenin sürekli olarak sıkıntı, stres yaşaması, korku, ruhsal durum değişiklikleri, panik gibi durumların görülmesi ilerleyen zamanlarda çocukta otizm olma ihtimalini artırabilmektedir.

Bebek anne karnında iken annenin kızamıkçık olması ya da bu virüsü taşıması gibi durumlarda ise bebeğin otizmli olacağı da nedenler arasında sayılmaktadır. Bebeğin doğumdan sonra yalnız bırakılması ve duygusal açıdan yoksun büyütülmesi de otizmin ortaya çıkış nedenlerinden görülmektedir.

Sağlık Sorunları: Otizmle ilişkisi olan ve genetik olarak gelen bazı sağlık sorunları bulunmaktadır. Down Sendromu, kasların yavaşlamasına neden olan Kas Distrofisi, Rett Sendromu, İnfantil Spazm, Serebral Palsi, Nörofibromatozis, Frajil X Sendromu, Tüberoz Skleroz gibi rahatsızlıklar otizmin ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.

Otizm Belirtileri Nelerdir?

Otizm belirtileri çocukluk dönemi olarak bilinen 0-3 yaş aralığında fark edilebilir. 0-1 yaş aralığında otizmli bebeklerde bazı belirtiler ortaya çıkar ancak ailelerin bu durumun geçici olacağını düşünmesi ya da fark etmemesi nedeniyle otizm fark edilemeyebilir. Çocukluk döneminden yetişkinliğe hatta ölüme kadar varlığını koruyan otizm belirtileri aslında dikkatli bakıldığında kolaylıkla fark edilebilir olmaktadır.

Otizm belirtileri bazen farklı hastalıklarla aynı olabilir. Bu nedenle 6 belirti ve daha fazlası görülmesi halinde otizmden şüphelenilebilir. Otizm şüphesi olan çocuklar için çeşitli testler uygulanarak son tanı koyulmaktadır.

Otizm belirtileri şunlardır:

  • Adı ile seslenildiğinde tepki vermezler.
  • Rutinlik kazanan işlerde aşırı derecede ısrarcı olur ve bu işleri aksatmazlar.
  • Değişiklik yapılması otizmli kişiler tarafından pek kabul görmez. Değişiklikleri sevmezler.
  • Çevrelerindeki kişilerle göz teması kuramazlar.
  • Çocukluk döneminde arkadaşları ile ilgilenmezler.
  • Çevre ile kolay kolay etkileşim başlatamazlar ve sürdüremezler.
  • Yüz mimiklerinde normal olan duyguların ifadesin dahi gösteremezler. Yüzleri genelde ifadesizdir.
  • Bazı otizmli hastalar çok hareketli iken bazıları ise çok hareketsiz olabilir.
  • Çevredeki insanlarla ilgilenmedikleri gibi eşyalarla ve ya çevrede olan olaylarla da ilgilenmezler.
  • Oyun oynayamayabilirler.
  • Çevrelerindeki kişilerle konuşamayabilirler.
  • Otizm hastalarının en belirgin özelliği aynı kelimeyi ardı ardına tekrar etmeleridir. Buna ekolali de denmektedir.
  • Konuşan yaşıtları ile konuşma isteğinde olmadıkları gibi konuya dahil olmazlar.
  • Bebeklik döneminde konuşmada gecikme olur.
  • İnsanlarla konuşmak yerine otizm hastaları cansız olan varlıklarla ilgilenmeyi seçerler.
  • Sarılma, öpme gibi hareketleri sevmezler.
  • Genel olarak kendilerini toplum içerisinde izole ederek hiçbir şekilde varlıklarını belli etmezler.
  • Konuşmak otizm hastaları için iletişim kurma aracı değildir. Bu nedenle iletişim kurmak istediklerinde farklı yolları kullanabilirler.
  • Konuştuklarında ses tonları aynıdır ve hep aynı kelimeleri tekrar ederek konuşurlar.
  • Bazı objeler ve eşyalar onlar içi paha biçilmez görünebilir ve bu eşyalara aşırı bağlı kalabilirler.
  • Düzen takıntısı olan otizmli bireylerde düzenin değişmesini tehdit olarak algılayabilirler. Düzeni bozulan otizmli bireyler hırçın hareketler yapabilir.
  • İlgisiz olarak durduk yere gülebilir ya da kıkırdayabilirler.
  • Eşyaların sadece bir parçasına aşırı ilgi gösterebilirler. Örneğin saatin yelkovanı onlar için ilgi çekici bir parça olabilir.
  • Hayal kurma gibi bir özellikleri olmadığı gibi oyun oynarken hayal kurma ve ya kurmaca bir oyun düzenleme yetenekleri yoktur.
  • Öne arkaya sallanma, olduğu yerde zıplama, kendi etrafında dönme, kollarını kanat gibi açarak uçma hareketi ve el çırpma gibi hareketleri tekrar edebilirler.
  • Sürekli aynı oyunu oynamak isterler ve bu oyundan bıkmazlar.
  • Kalabalık ortamlara girdiklerinde korkabilir ve hırçın hareketler gösterebilirler.
  • Tehlikeye karşı duyarsızdırlar. Aniden gelen arabanın çarpacağını bilseler bile ilgisiz olurlar.
  • Otizmli bireylerde yemek yeme sorunu vardır.
  • Bazı otizm hastaları çok inatçı ve sinirli olabilir.
  • Vücutları acıya karşı duyarsızdır. Bu nedenle ellerini kesseler bile farkına varmazlar.
  • Kendisine karşı espri ve ya ima yapılsa bile anlamazlar.
  • Normal çocukların öğrendiği metotlara karşı duyarsız oldukları için onlara özel öğretim yöntemlerinin kullanılması gerekir.
  • Sinirlendiklerinde ve ya normal zamanlarda kendilerine ve çevrelerine zarar verebilirler. Bu nedenle tek bırakılmamaları gerekir.

Otizmli bebeklerde görülen belirtiler ise şunlardır:

  • Gözleri ile bir nesneyi takip edemezler.
  • Gülümsemezler.
  • Sese karşı tepkileri yoktur.
  • İnsanların yüzüne bakmazlar.
  • Yüz ifadelerini anlamazlar.
  • Kavrama becerisi yoktur.
  • Duyduklarını taklit edemezler.
  • Jest ve mimikleri ile herhangi bir davranışı ortaya koyamazlar.

Hafif otizm hastalarında şu belirtiler görülmektedir:

  • Hiperaktivite
  • Dikkat dağınıklığı
  • Uyku bozukluğu
  • Sosyal ilişkilerde zorluk yaşama

Otizm Tedavisi Nasıldır?

Otizm tedavisi yapılacağı zaman kişinin yaşı ve otizm durumu dikkate alınmalıdır. Çocukluk dönemindeki otizmli birey ile yetişkin otizmli bireyin tedavi yöntemleri değişebilmektedir. Tedavi öncesinde otizmli bireyin durumunu anlayabilmek için otizm tanı testi yapılmalıdır. Psikologlar tarafından yapılan bu testlerin sonucuna göre tedaviye başlanabilir.

Otizmli bireylere otizm terapi yöntemleri kullanılabilir. Belirli zamanlar yapılan terapiler ile otizmli bireylerin sosyal ilişki kurma becerisi kazanmaları sağlanabildiği gibi yaşıtları ile aynı ortamda neler yapabilecekleri anlatılabilir. Ayrıca bazı durumlarda neler yapabilecekleri hakkında da terapiler yapılabilir.

Davranışsal eğitim yöntemi ile tedavi edilebilen otizmli hastalara bazı davranışların kazandırılması sağlanabilir. Özellikle sosyal çevrede ne gibi davranışlar sergileyeceklerini bu yolla öğretmek hastaların daha rahat etmelerini sağlayacaktır. Ailelere özel olarak verilen bu terapilerde sadece eğitmenin ya da uzmanın anlattıkları ve uygulamaları yeterli olmayacak ve ailenin de desteklemesi gerekecektir.

Otizmli hastalara konuşma becerisini geliştirmesi için, motor yetenek kazandırmak için, sosyal iletişim becerisi kazandırmak için çeşitli terapiler uygulanabilir. Ayrıca bazı hastalarda ilaç kullanımı ile tedaviye destek verilebilmektedir.

 


YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.