Nabız Nedir? Kaç Olmalı? Nasıl Ölçülür? Nasıl Düşürülür?

Nabız Nedir? Kaç Olmalı? Nasıl Ölçülür? Nasıl Düşürülür?
26.08.2019
141
A+
A-

Nabız halk arasında kalp atışı olarak tabir edilen, devamlı olarak çalışan kalbin kasılıp gevşemesi ile kan damarlarına uygulanan güçtür. Nabız nedir? Sorusunun cevabı ise; kalbin bir dakikada kaç defa kasıldığıdır, değişiklik tekniklikler kullanılarak ölçülebilir. Biraz daha yakından bakacak olursak, her kasılmadan önce kan ilk olarak aort damarına, aort damarında ise basınçla diğer damarlara gönderilmektedir. Damarların esnek yapısı sayesinde sürekli olarak genişleyip daralırlar. Ortaya çıkan genişleme ve daralmalar ise vücutta el bileği, şakak gibi kısımlarda hissedilmektedir.

Kalp atış hızı ise kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Kişinin yaşı, cinsiyeti, fiziki yapısı kalp atış hızını etkileyen faktörlerdir. Ayrıca vücut sıcaklığı, yapılan fiziksel aktiviteler, kullanılan ilaçlar, stres gibi etkenlerde nabız sayısını etkiler. Dikkat edilecek nokta ise nabızların düzenli olmasıdır. Spor ile uğraşan kişilere bakıldığında dinlenme sırasında ki nabızları diğer insanlara oranla daha düşüktür. Nabız demek sadece kalp demek değildir, kalbin düzenli çalıştığını ritim ile gösterir, kalp kapak hastalıklıları, guatr, sinir sistemi hastalıkları, yaralanmalar ve kanamalı hastalıklar ve beyin kanaması gibi durumlarda nabız normal dışı atmaktadır ve bilgiler vermektedir. Sağlıklı ve yetişkin olan inanlarsa dakikada kalp atım hızı ise 60-80 arası değişiklik göstermektedir.

Normal Nabız Kaç Olmalıdır?

Nabız vuruşlarına bakıldığında ritmik ve dolgun olduğu görülür. Birçok nedene bağlı olarak değişiklikler olabilir. Kişiden kişiye normal nabız değerleri değişir, fakat önemli olan belli bir değer aralığında  yer almasıdır. Sağlıklı ve yetişkin insanlarda nabız dakikada 60 ile 95 arasında ise normal kabul edilir. Ancak düzenli biçimde spor yapan kişilerde dinlenme esnasında nabızları dakikada 45-60 seviyelerine kadar düşebilir. Kalp atım hızı aslında dinlenme sırasında ne kadar düşük olursa o derece iyidir. Bunun nedeni kalp atım hızı normal değerlerin üzerine çıkarsa kalp krizi, felç gibi ciddi sonuçlar ortaya çıkarabilecek hastalıklara neden olabilir.

Kalp atım hızı dakikada 40 ile 70 arasında ise çok iyi bir değerdedir. Ancak 70 ile 85 arasında ise bu değer yüksek nabız olarak tanımlanabilir. Kişiler herhangi bir yakınması olmasa dahi dinlenme sırasında bazen nabızlarını ölçmelidirler, böylece sıra dışı bir durum fark edildiğinde hekime başvurarak önlem alınabilir.

Fakat kalp atım hızını etkileyecek herhangi bir neden yoksa, nabız sayısı normalden daha düşükse ve bunlara halsizlik, bayılma ve baş dönmesi gibi şikayetler eklenmişse acilen bir hekime gitmek gerekir.

Yüksek nabızda dikkat edilmesi gereken ise ani duygu değişimleri, stres, yoğun aktivite, spor gibi durumlarda nabız aniden yükselebilir ancak daha sonra normal seyrine döner. Fakat nabız dinlenme sırasında da yüksek atıyorsa nedeninin araştırılarak bulunması ve tedavi edilmesi gerekir. Halk arasında kansızlık olarak bilinen anemi ve sigara kullanımı nabız atımını yükselten etkenler arasında bulunur. Sigara içen bir kişi eğer sigarayı bırakırsa 6 ay sonra nabzın daha düşük değerlere inmesi sağlık bir durum olacaktır.

Nabız Nasıl Ölçülür?

Nabız ölçme işlemi gerçekleştirilirken dikkat edilmesi gereken nokta sakin ve dinlenmiş olmaktır. ayrıca gün içerisinde belli aralıklar ile yapılan ölçümlerin ortalama bir değer yakalama konusunda önemlidir. Kalp atımlarının dakikada kaç attığını anlamak için boyun kısmında gırtlağın her iki tarafında yer alan atar damarın birine bir elin üç parmağı yerleştirilir. Atımlar net olarak hissedildiğinde saat veya bir kronometre sayesinde kalbin bir dakikada ne kadar atım yaptığı ölçülebilir ve kalbin o anki dakikalık atımı hakkında bilgi verir.

Alınan sonuç dakikada 60 ile 80 arasında ise normal kalp atımları demektir. Diğer nabız kontrol tekniği ise el bileğinden gerçekleşir. Bir elin baş parmağının arka kısmında yer alan bölgeye diğer elin üç parmağı yerleştirilir. Nabız ölçümünü kullanımı basit olan tansiyon ölçme aletleri ile yapılabilir. Kullanılan bütün tekniklerde kalp atımları ritmik ve dolgun olarak hissedilmesi gerekir.

Toplumda tekleme olarak adlandırılan kalp atımları hissedilirse bir hekime gitmek doğru karar olacaktır. Ritim bozukluğu tanısı konulmuş kişilerde kalp atım hızları direkt kalp üzerine yerleştirilen steteskop ile ölçülmesi daha doğru sonuç verir. Nabız kontrolünü kişilerin düzenli olarak yapması birçok kalp hastalığının erken teşhisi için önemlidir.

Yüksek Nabız Neden Olur?

Kalp atım hızının yükselmesinin anlamı yüksek nabız olarak tanımlanır. Kalp kasılarak damalara kan gönderir ve bu kan damarlarda genişleme ve daralmaya neden olur. Kalp atımları hızlı olduğunda genişleme ve daralmalarda hızlanır. Bunun farklı nedenleri olabilir. Kalp yetmezliği, tifo, tiroit gibi nedenler kalp atımlarını hızlandırabilir. Ayrıca vücutta oluşan kanamalarda dokuların ihtiyacı olan kanı alması için kalp daha hızlı çalışır.

Eğer vücutta aşırı kan kaybı yaşanırsa, kan azalacağı için kalp atımlarında düşme olacaktır. Bu durum ciddidir ve kişinin hayatını tehdit eder. Bunların yanında enfeksiyonların neden olduğu yüksek ateşte kalbin hızlı çalışmasına neden olur. Stres, ani duygu değişimleri, sıkıntı, gerginlik gibi durumlarda da hızlı kalp atımları olabileceği gibi vücudu zorlayan aktiviteler, spor gibi durumlarda yüksek kalp atımlarına neden olur. Spordan dolayı kalp hızlanırsa spor sonrası dinlenildiğinde kendiliğinden normal seyrine döner.

Fakat devamlı olarak 90 ve üzerinde nabız varsa kalp açısından risk oluşturmaktadır. Bunun nedeni öğrenilerek gerekli tedavisi yapılmalıdır. Düzenli şekilde spor yapmak dinlenme sırasında ki kalp atımlarını düşürmektedir. Dinlenme sırasında nabız ne kadar düşük olursa o denli iyidir. Her gün yapılacak bir saat yürüyüş bile dinlenme sırasında kalp atımlarını düşürülebilir.

Nabız 120 Olursa Ne Olur?

Eğer kişide dakikada 120 değeri bulan nabız varsa kalp rahatsızlıkları ve felç riski oluşabilir. Yapılan araştırmalar sonucu tam olarak net bir bulgu olmasa da yüksek nabza sahip olanların kalp sorunları yaşamaları ve ani kalp durmasının neden olduğu ölüm riski yüksek olduğu görülmüştür.

Şayet çarpıntı ve aritmi gibi hastalıklardan şüphe edenler, kalp atım hızları ile ritmini değerlendirmek için elektrokardiyogram (EKG) yaptırmaları gerekir.

Yüksek Nabız Nasıl Düşürülür?

Kalp atım hızını düşürmek için kullanılan vegal manevralardır ve bunlar şua şekildedir;

  • Valsalva Manevrası: Bu manevrayı yapabilmek için 10 saniye boyunca burnunuzu tutarak ağzınızı da kapatın ve havayı dışa vermek için çabalayın. Bu şekilde göğüste olan vagus siniri aktif olacak biçimde baskı yaparsınız. Özellikle oturmak veya çömelmek etkiyi arttırabilir.
  • Öksürme: Vegal siniri uyarmak için öksürmek iyi bir tercih olabilir. Ancak taşikardi sahibi olan çocuklar yeteri miktarda öksüremez.
  • Öğürmek: Bunu yapabilmek parmağınızı kullanın.
  • Dizleri Göğüs Bölgesine Çekmek: Bir dakika süre boyunca bu şekilde kalmak işe yarar. Özellikle bebek ve çocuklar için en ideal pozisyon diyebiliriz.
  • Soğuk Su: Buz dolu bir torba ile yüz kısmına 15 saniye süresince soğuk uygulama yapınız. Soğuk duşta yapılabilir.
  • Karotis Sinüs Masajı: Bu masajı sadece doktorlar yapabilir. Çenenin altında yer alan karotis sinüsine masaj yapılır.

İlaçlar İle Nabız Düşürme

Bazı durumlarda uygulanan vegal manevralar nabzı düşürmede etkili olmaz ve anti-aritmik ilaç enjeksiyonuna gereksinim olabilir. Sadece bu işlem sağlık kuruluşlarında yapılır. Sadece enjeksiyon değil bu tür ilaçların hapları da vardır. Ayrıca kalsiyum kanal blokerleri ve beta blokerler anti-aritmik ilaçların yerine yapılabilir yada bunlar ile birlikte kombineli biçime verilebilir.

Düşük Nabız Neden Olur?

Düşük nabız diğer adı ile bradikardi kalp atım hızının normal kabul edilen değerlerden daha düşük olmasıdır. Nabız ölçme sonrasında elde edilen değer dakikada 40 ve altında ise kalp yeteri kadar kan pompalayamıyor demektir. Bunun sonucunda vücut yeterli oksijeni alamaz ve dokularda hasarlar meydana gelebilir. Baş dönmeleri, gerginlik, terleme ve sinir sisteminde bozukluklar oluşabilir. Ayrıca nabız düşüklüğü kalp hastalıkları, tümör, hormonal dengesizlikler ve tiroitin az çalışmasına neden olabilir.

Düşük nabıza neden olan etkenlerse; kalp hastalıkları, ileri yaş, birtakım mineral eksiklikleri, uyku apnesi, kullanılan bazı ilaçlardır. Fakat düzenli şekilde spor yapanların kalbi güçlüdür. Spor ile ilgilenmeyen kişilere oranla daha yavaş atarak vücudun kan ihtiyacını karşılar. Bazı sporculara bakıldığında kalp atımlarının dakikada 40 atıma kadar düştüğü görülür ki buda sağlıklı kalp atım düşüklüğüdür.

Nabız ve Tansiyon Arasındaki Fark Nedir?

Tansiyon yani kan basıncı kanın damarlarda hareket ederken yaptığı güçtür. Nabız ise kalp atım hızı yani bir dakikada ne kadar attığıdır. Bu iki durum aslında birbirlerine yakındır ancak tamamen farklıdır ve iki durumda sağlık açısından önemli bilgiler taşır.

Kalp atım hızı ile tansiyon her zaman koordineli biçimde hareket etmez. Yani kalp atımlarının hızlanması her zaman tansiyon yükselmesini işaret etmez.

Yaşa Göre Nabız Kaç Olmalı?

Nabız yaş guruplarına göre değişkenlik gösterir ancak bütün yaş guruplarında ritmik ve düzenli olmak zorundadır. Özellikle fiziksel aktivite nabız hızını yükselteceğinden yapılan aktivite sonrası hemen ölçüm yapılmamalı 10 dakika dinlenilmelidir. Ayrıca farklı yaşlarda ve cinsiyetlerde de nabız sayıları değişebilir. Örnek vermek gerekirse erkeklerde kadınlara oranla 7-8 atım daha fazla olması normal kaşılanır.

Nabız kaç olmalı sorusuna aslında verilebilecek olan en doğru cevap yetişkin kişilerde dakikada 80 olsa da aslında yaş guruplarına göre bu sayı değişebilir.

Yeni doğan bebeklerde alt değer dakikada 70, üst sınır 190, ortalama değer ise 125

  • 1 ile 11 ay arasında olan bebeklerde nabız alt sınırı 80 olmalı, üst sınırı 160 ve ortalama değeri 120 olmalıdır.
  • 12 ay ile 2 yaş aralığında ise nabız alt sınırı 80, üst sınırı 130 ve ortalama değeri ise 120’dir.
  • 2 ile 4 yaş arasında olan çocuklarda nabız alt sınırı 80, üst sınırı 120 ve ortalaması ise 100 olmalıdır.
  • 4 ile 6 yaş aralığında olan çocuklarda nabız alt sınırı 75, üst sınırı 115, ortalama ise 100’dür.
  • 6-8 yaş aralığında ise alt sınır 70, üst sınır 110, ortalama ise 90’dır.
  • 8-10 yaş aralığında olan çocuklarda alt sınır 70, üst sınır 110, ortalama 90’dır.
  • 10-12 yaş aralığında olan kız çocuklarında alt sınır 70, üst sınır 110, ortalama değeri 90’dır.
  • 10-12 yaş aralığında olan erkek çocukları içinse alt sınır 65, üst sınır 105, ortalama 85 olmalı.
  • 12-14 yaş aralığında olan kız çocuklarında alt sınır 65, üst sınır105, ortalama 85.
  • 12-14 yaş aralığında olan erkek çocuklarında alt sınır 60, üst sınır100, ortalama 80.
  • 14-16 yaş aralığında olan kız çocuklarında alt sınır 60, üst sınır100, ortalama 80.
  • 14-16 yaş aralığında olan erkek çocuklarında alt sınır 55, üst sınır 95, ortalama 75.
  • 16-18 yaş aralığında olan kızlarda ise alt sınır 55, üst sınır 95, ortalama 75.
  • 16-18 erkekler alt sınır 50, üst sınır 90, ortalama 70.
  • 18 yaş ve üzerinde ise nabız alt sınır 60, üst sınır 100, ortalama ise 80 olmalı.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.