Bademcik İltihabı Nedir? Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Bademcik İltihabı Nedir? Ameliyatı Nasıl Yapılır?
14.09.2019
70
A+
A-

Bademcik insan vücudunun her bir tarafında birer tane olmak üzere, boğazın arka kısmının kenarlarında bulunan, görüntüsü bademe benzeyen, oval şekilli yapılardır. İnsanların boğazında ve geniz kısmında, insanların bağışıklık sisteminin bir elemanıdır.  Bu bağışıklık sistemi mikroplara karşı bir bariyer sağlar ve savunma işlevinde yapılar bulunur. Bademcikler bu yapılardan biridir ve büyüklüğü kişiden kişiye farklılık gösterir. Bazı insanlarda gözle görülemeyecek kadar küçükken, bazı insanlarda birbirine değecek kadar büyüktür. Ergenlik döneminin ardından bademciklerin büyüklüğü genellikle giderek küçülür. Temel görevi mikroplara karşı savaşmak olan bademcikler, mikroplardan yüzünden iltihaplanabilir, kendileri hastalığa sebebiyet verebilir ve bademcik iltihabı olabilirler.

Bademcik iltihabı kimlerde görülür?

Bademcik iltihaplanmasından en çok 3-15 yaş aralığındaki bireyler etkilenir. 2 yaşından küçük olan çocuklarda ise, bademcik iltihabına rastlanma olasılığı çok azdır. Bademcikler, genelde çocukluk döneminde aktif olarak görev alır ve enfeksiyonlara karşı bir kalkan sağlar. Belki bu sebeple, ergenlikten sonra bademcik iltihabı görülme ihtimali daha azdır. Fakat erişkin bireylerde ve hatta yaşlılarda da bademcik iltihabının görülme olasılığı vardır. Bademcik iltihabına kış aylarında daha çok rastlanır; ancak her mevsim görülebilmektedir. Her yıl tam olarak kaç insanın bademcik iltihabına yakalandığını saptamak çok zordur. Çünkü bademcik iltihabı, boğaz enfeksiyonun sebep olan diğer nedenlerle çok karışır. Yine de, hemen herkes hayatında en az bir kez bademcik iltihabından etkilendiği söylenebilir.

İlginizi çekebilir: Doğal olarak Boğaz Ağrısından Kurtulma Yolları

Bademcik iltihabı neden olur?

Bademcik iltihabına mikroplar sebebiyet verir. Bu mikroplar, virüsler ve bakteriler olmak üzere temelde iki gruptan oluşur. Bademcik iltihabının nedeni genellikle virüslerdir. Bakteriler ise, çocukluk dönemindeki bademcik iltihaplarının yaklaşık %30’undan, erişkin dönemdeki bademcik iltihaplarının %10 kadarından sorumludur. Bademcik iltihabına en çok yol açan bakteri, “Streptococcus pyogenes (A Gurubu Beta-hemolitik Streptokok)” olarak isimlendirilir ve toplumda  adı “Beta” olarak bilinen bakteri türüdür.

İlginizi Çekebilir:  Safra Kesesi Hastalıkları Nelerdir?

Bademcik iltihabı bulaşıcı mıdır?

Bademcik iltihabı insanlar arasında bulaşıcıdır. Bademcik iltihabına neden olan mikroplar, hava yoluyla ya da mikrop taşıyan biri ile doğrudan temas edilmesiyle sağlıklı bireylere geçer. Bu mikroplar, kindergardenlar, anaokulları, okullar, huzurevleri, işyerleri, devlet yurtları gibi çok sayıda insanın bulunduğu, havalandırması yetersiz, kalabalık olan yerlerde daha kolay yayılırlar. Hasta olan bireyin yakında hapşırması, burnunu temizlemesi, öksürmesi ile veya öpüşme yoluyla mikroplar  insan vücuduna girebilirler.

Mikroplar, oyuncak, tablet, kitap, defter, cep telefonu, laptop, televizyon kumandası, kapı kolu, bardak gibi birçok eşyanın üzerinde de bulunabilirler. Bu yüzeylere temas edildikten sonra eller yıkanmadan ağız veya buruna götürüldüğünde hastalığın bulaşma ihtimali vardır. Bu sebeple, hasta olan insanlardan ve kalabalık ortamlardan mümkün olduğu kadar uzak durulması, kapalı mekânların yeteri kadar iyi havalandırılması, ellerin sık sık yıkanması hastalıktan korunmak için çok önem arz etmektedir. Eğer bir insan bakterilerden kaynaklı olarak bademcik iltihabı olursa, mikrop bulaştıktan sonraki 1 hafta bulaştırıcı özelliğine sahiptir; uygun antibiyotik tedavisi başlanırsa, 1-2 gün sonra bulaştırıcılık yok olur. Tedavi edilmezse, bulaştırıcılık 2-3 haftaya kadar çıkabilir.

Bademcik iltihabının belirtileri ve bulguları nelerdir

Bademcik iltihabının tipik belirtisi, boğazda ağrı oluşmasıdır. Ağrı, kulağı veya boynu etkileyebilir. Boğaz ağrısıyla beraber ateş, yutmada zorlanma ve boyunda şişlikler görülebilmektedir. Kırgınlık, halsizlik, huzursuzluk, eklem ağrıları daha sık oluşur. Bunların yanında yemek yeme isteğinde azalma, beslenme bozukluğu, salya akıtma, ağızda koku oluşumu, seste değişiklik, çeneyi açmakta zorlanma, mide bulantısı, kusma, ishal, deride döküntüler, baş ağrısı, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, öksürük, gözlerde kızarıklık gibi rahatsızlıklar da olabilir. Çok şişen bademcikler sebebiyle solunum yolunda daralma, horlama, uyku sırasında nefeste kesilmeler gerçekleşebilir.

Boğaz ağrısına burun akıntısı, öksürük, hapşırıkların eşlik ediyor olması, soğuk algınlığında olduğu gibi hastalığa virüsün sebep olduğunu; yüksek ateş, damakta küçük kanamalar, dilde veya vücutta kırmızı döküntüler, boyunda şişkinlik gibi belirtiler ise, hastalığın bakteriyel kaynaklı olduğunu düşündürebilir.

İlginizi Çekebilir:  Ozon Tedavisi Faydaları Nelerdir?

İnsan eğer küçük dilini bir tarafa doğru ittiğinde yumuşak damakta şişlik hissediyorsa, ağzını açmakta zorluk yaşıyorsa, çenesinde-boynunda sertlik oluşuyorsa ve ağzın içinde sıcak bir doku varmış gibi konuşması bozuluyorsa, bademcik iltihabının apseleştiğinin göstergesi olabilir.

Bazı bireylerde enfeksiyon olmasa da görülebilen, bademciklerin üzerinde doğal olarak bulunan çukurların içine gıda ve ölü hücre artıklarının dolmasıyla oluşan, krem renkli, çökelek/peynir kıvamında, kötü kokulu birikimler, iltihapla karıştırılmamalıdır.

Bademcik iltihabı tanısı nasıl konur?

Bademcik iltihabı tanısını koymak için genellikle doktor muayene yeterlidir. Muayene belirtileri, bademcik iltihabının nedeni ve hastalığın seviyesi hakkında bilgi verir. Bademcik iltihabı gerçekleştiğinde bademcikler genelde olduklarından daha şiş ve kızarık görünürler. Bademciklerin üzeri genellikle beyaz veya sarı renkli iltihapla örtülüdür. Boğazda ve yumuşak damakta  küçük ve kırmızı kanama odakları, boyunda lenf bezi kaynaklı şişlikler görülebilir. Bunlar dışında, bazen yalnızca muayene ile bademcik iltihabının bakteri veya virüs kaynaklı olup olmadığı belli olmayabilir. Boğazda bulunan enfeksiyonun derecesini ve bakterinin sebep olduğu enfeksiyon olup olmadığını değerlendirmek için bazı durumlarda kan testleri yapılması ve/veya boğaz kültürü alınması gerekebilir. Bazı sağlık merkezlerinde kültür testi sonucuna göre daha hızlı sonuç veren bir boğaz sürüntüsü testi (hızlı antijen belirleme testi, rapid strep test) de uygulanabilmektedir.

Bademcik iltihabı nasıl tedavi edilir?

Bademcik iltihabının bir doktor tarafından tanınması ve uygun tedavinin bir doktor tarafından belirlenmesi önemlidir. Bademcik iltihabının en sık rastlanan nedeni olan virüs kaynaklı enfeksiyonlar, özel bir tıbbi tedavi gerektirmeden genellikle iyileşir. Virüslerin sebebiyet verdiği bademcik iltihaplarında, özel durumlar dışında antibiyotik kullanılmaz. Ancak, bademcik iltihabına bakterilerin neden olduğu düşünülüyorsa, antibiyotik tedavisi gerekmektedir. Bu durumda antibiyotikler, hastalık süresini ve bulaştırıcılığı azaltır; hastalığın daha ileri gitmesini ve ciddi sonuçların oluşmasını engeller. Bademcik iltihabının tedavisinde en sık kullanılan antibiyotikler, penisilin veya penisilin türevi ilaçlardır. Kişinin eğer penisiline veya penisilin gurubu ilaçlara alerji varsa, başka grup antibiyotikler temin edilir. Tedaviye başlandıktan sonra 48 saat içinde antibiyotik sayesinde rahatlama başlar. Hastalık belirtileri ve rahatsızlıklar geçse bile, antibiyotiklerin doktorun önerdiği süre boyunca kullanılması önemlidir. Bazı kişilerde daha uzun süreli veya birden fazla kez antibiyotik tedavisi uygulanması gerekebilir.

İlginizi Çekebilir:  Yüksek Tansiyon Nedir? Belirtileri ve Zararları Nelerdir?

Göz atmanızda fayda var: Bademcik Ameliyatı Nedir? Nasıl Yapılır?

Ağrının ve diğer belirtilerin azalması için, ağrı kesici, ateş düşürücü ilaçlar, gargaralar ve boğaz spreyleri kullanılabilir. Bademcik iltihabı olan çocuklara, “Reye Sendromu” olarak bilinen başka ciddi sorunlara neden olabileceği için aspirin verilmemelidir. Aşırı sıcak veya soğuk olmamak kaydıyla sıvı gıdalar, yumuşak besinler tüketilmeli; bol su içilmelidir. Havanın nemlendirilmesi işe yarayabilir. Sigara ve her çeşit tütün ürünü ile toz, duman, uçucu kimyasal maddelere, gazlara maruz kalınmamalı; acı ve baharatlı yiyecekler ile gazlı içecekler tüketilmemelidir. Hastalık süresince mümkünse yorucu işlerden uzak durulmalı, istirahat edilmelidir.

Bademcik İltihabı ve Penisilin

Şiddetli bademcik iltihabı olan veya yeterince sıvı alamayan bazı kişilerin, hastaneye yatırılarak tedavi edilmesi gerekebilir. Bademcik iltihabı ilerlediğinde, bademciklerde aşırı şişme nedeniyle solunumda zorlanma gerçekleşebilir. Enfeksiyonun, bademciklerin etrafındaki derin dokulara yayılması sonucu apse oluşumu görülebilir. Apse gelişirse, boşaltılmalı ve hastalığın ilerlememesi için dikkatli şekilde tedavi edilmelidir. Penisilin grubu antibiyotiklerin kullanılmasıyla 1940’lı yıllardan sonra bu hastalıkların görülme sıklığı giderek azalmıştır. İnsanların bakteriyel bademcik iltihabından dolayı ortaya çıkabilecek istenmeyen durumların önlemesi için antibiyotik tedavisinin doktor tarafından önerilen süre boyunca (7-10 gün) kullanması çok önemlidir.

Uygun tedavi ile bademcik iltihabının belirtileri genellikle 3-4 gün içinde azalır. Fakat hastalığın tamamen geçmesi uygun tedavi yöntemine rağmen 2 haftaya çıkabilir. Birey tedaviye başlamasına rağmen, birkaç gün içinde belirtileri şiddetlenirse veya ek başka sıkıntılar ortaya çıkarsa yeniden hekime başvurması gerekebilir.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.