Aort Yırtığı Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Aort Yırtığı Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
28.06.2019
191
A+
A-

Aort Yırtığı Nedir?

Aort vücudumuzun en önemli damarı olup, ana arterdir kanı kalbimizden alır ve bütün vücuda taşıma işlemi gerçekleştirir. Kalpten aort kapağından kan çıkış yaptıktan sonra, aorttan geçer ve kaslara, beyne, bütün hücrelere oksijen ve kan vermek adına diğer arter damarlarına bağlıdır. Aort damarına bakıldığında genişliği 3 ile 3,5cm kadar çıkabilmektedir. İç, orta ve dış bölüm olarak ayrılmaktadır. Aort damarında oluşabilecek herhangi bir komplikasyonda vücudun bütün kan dolaşımı direkt olarak etkilenmektedir. Aort damarımızın tüp gibi olup, göğüs boşluğundan aşağıya doğru inmekte olup, karnın arka kısmından ilerleyerek kasıklara doğru gider ve ikiye ayrılarak biter. Aort damarımız çok güçlü ve dayanıklı damarlar arasında birinci sıradadır.

Aort Yırtığı Neden Olur?

Aort yırtılması çok tehlikeli ve hayatı tehdit ederek ölüm ile sonuçlanabilecek durumların başında gelip, aort yırtılması az görülür. Erkeklerde kadınlara oranla iki kat daha çok görülmektedir aort yırtılması. Özellikle 60 ile 80 yaş aralığında daha fazla olmaktadır. İstatistiklere bakıldığında ise ülkemizde her sene yaklaşık olarak aort yırtılmasını 350 kişide görmekteyiz. Yüksek tansiyonun neden olduğu aşırı damar iç basıncı, damar sertliği ile birden ortaya çıkan travmalar (trafik kazası vb.) aort yırtılmasına neden olan etkenlerin başında gelir.

Ayrıca aort damarı eğer normal değerlerinde gelişememişse, damar yapılarında farklılıklar gözlemleniyorsa, aort damarı ile ilgili cerrahi işlemler yapılmışsa, doğuştan anomali varsa ve genetik etkenler varsa, bağ dokusu rahatsızlıkları olması gibi etkenler aort yırtılması nedenleri arasındadır. Bu nedenlerden kaynaklı aort damarının iç kısmında yer alan katmanda yırtık oluşur ve aşırı basınca sahip olan kan, aortta oluşan yırttıktan geçerek orta katmana kadar gider, arından katmanlar arasında süzülerek iç ve dış tabakayı birbirinden ayırmaya başlar.

İki katmanın birbirinden ayrılması gerçek anlamda bir ayrılma olduğundan, katmanların biri gerçek anlamda damalar kanalı ve öbürü yırtık kanal olarak isimlendirilir. Kan yırtık katmanın arasında toplanır ve birikir bu durum katmanda genişlemeye neden olur, aorttaki yırtılma başka bir aortta doğru gitmişse bu durum damardaki kan akışını kesebilir ve ölüm tehlikesi başlar.

Kalbi besleyen ilk damarlar aort damarının ilk dallarıdır, eğer aortun iç kısmında bir yırtık olursa, kalbi besleyen kısmı tıkar ve kalp krizi riski ortaya çıkar. Bu tür vakalar ile karşılaşılır ve aortun kök kısmında bir yırtık oluşur ve kalbi besleyen kısım tıkanır kişi kalp krizi geçirir. Aort yırtılmasında bu gibi tehlikeli durumlar olabileceğinden damarın dışa doğru patlama olasılığına karşı özellikle 48 saat hayati önem taşımakta. Çünkü aort yırtılması olan bir kişinin her saat hayatını kayıp etme riski yüzde iki oranında yükselmektedir.

Detaylı bilgi: Kalp Krizi Nedir? Kalp Krizi Belirtileri ve Tedavisi

Aort damarında meydana gelen herhangi bir komplikasyon acil şekilde profesyonel tıbbi müdahale gerektirebilir. Aortu ilgilendiren ciddi kompliksyonlarsa; aort anevrisması ile aort yırtığı olmaktadır. Aort anavrisması göğüs kısmında yada abdominenin alt tarafında aortun herhangi bir yerinde meydana gelebilir. Diğeri ise aort yırtığı yani aort diseksiyon.

Aort anevrizmasının neden olduğu komplikasyonlar iki tiptir. Birincisi ayrılma, öbürü ayrışma yani yırtılma olur. Ayrılma gücünü kayıp etmiş kısımda, kanın sızma yapmasına yada patlamasına neden olacak bir delik oluşturabilir. Yırtılmaya bakarsak aorttan yoğun biçimde geçen kan atardamar katmanlarını bölebilir ve kanın devamlı sızmasına neden olur ve duvarlar birbirinden ayrılır.

Aort Yırtığı Belirtileri Nelerdir?

  • Birden bire başlayan göğüs ağrısı. Detaylı bilgi için: Göğüs ağrısı neden olur?
  • Aşırı yoğun bir ağrı. Öylesine bir ağrı ki sanki iç organlar parçalanıyormuş gibi.
  • Ağrı, göğüste başlayıp boyun, çene, dişler ve sırt kısmına ilerler.
  • Hastadan hastaya ağrının şiddeti değişiklik gösterir ancak sıklıkla ağrıda azalma olmaz.
  • Bilinç kaybı hissi, nefes darlığı, terleme gibi şikayetler oluşur.

Oluşan ağrının şiddeti sürekli olarak devam eder, azalma görülmez. Damar yırtılması nedeni ile, beyin damarları olumsuz etkilenerek körlük, bayılma yada felç oluşabilir. Aort damarında oluşan bir yırtık nabızların yavaşlamasına bazen de durmasına neden olur. Bu şekilde durum olursa yırtık atardamarları tıkamıştır.

Göğüs ağrısı ve çene ağrısı gibi oluşan şikayetler sıklıkla kalp krizi belirtileri arasında yer alır. Ayrıca yayılan ağrı ile hipotansyon aort yırtılması belirtileri arasındadır. Aortun geçtiği yerler özellikle kalbin üstü ile göbeğin alt tarafında yoğun ağrı oluşabilir. Aort anevrizmalarında kesinlikle acil profesyonel tıbbi müdahale gereklidir. Çünkü ölümcül durumdur.

Aort Yırtığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Aort yırtığı diğer adı ile aort diseksiyonun üç tip tedavi yöntemi bulunur. Cerrahi, ilaç, stent oluşturmaktadır. Aort yaralanmalarında yada aort yırtılmalarında damarın onarımı için cerrahi yöntem tercih edilmelidir. Kan basıncını düşürücü ilaçlar verilerek rüptür oluşma olasılığı en aza indirilmeye çalışılır. Ancak acil durumlarda ilaçlar bir tedavi yolu olamaz. İlaç tedavisi ancak kopma riski yoksa düşünülebilir.

Aort Yırtığını Oluşturan Etkenler

  • Genetik etkenler, ileri yaş gibi faktörlerin yanına aort yırtığı için aşağıdakilerde risk taşımaktadırlar.
  • Yükselen kan basıncı ile arter duvarında güç kaybı olabilir. Bu durum yüksek tansiyon hastalarında olur.
  • Plak toplanması nedeni ile aort ve diğer damarların etrafında inflamasyon oluşmasına sebebiyet verir. Bu durumsa yüksek kolesterol hastalarında oluşabilir.
  • Bazı durumlar vücut damarlarında iltihap oluşmasına neden olabilir. Örneğin; trafik kazaları, çeşitli travmalar gibi. Bu durumsa enflamasyonlu arter olarak tanımlanır.
  • Sigara kullananlarda aort anevrizması ile karşılaşma oranı 3 ile 5 kat artmaktadır.

Özellikle ileri yaşta olan erkeklerin, hiçbir sağlık sorunu olmasa dahi abdominal aort anevrizmaları için ultrason muayenesi yapılmalıdır. Aort yırtığı konusunda bütün önlenebilir etkenleri dikkate alarak uygulamak, tansiyon hastalarının tansiyonlarını kontrol altında tutmak gerekmektedir. Kişide aort genişlemesi durumu söz konusu ise kalp ve damar cerrahisi hastalığın gereken takibini uygulamalıdır.


YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.