Genel Sağlık

Akciğer Embolisi Nedir, Neden Olur Belirtileri İle Tedavisi

Akciğer embolisi, veya tıbbi ismi ile pulmoner emboli kalpten akciğere kan taşıyan akciğer atardamarının kan pıhtısı ile birden bire tıkanması neticesinde meydana gelen ve acil müdahale edilmesi gereken bir hastalık türüdür. Uzun zaman alan yolculuklar yada yatağa bağımlı olma hali, hareketsiz yaşam, damar yapısının bazı nedenlerden kaynalanan bozulması gibi etkenler akciğer embolisi riskini yukarı çekmektedir. Fakat alınacak bazı önlemler ile bu hastalığın önüne geçmek mümkündür.


Birden kendisini gösteren nefes darlığı, göğüs ağrısı ve öksürük en çok karşılaşılan belirtiler arasındadır. Bu belirtiler diğer hastalıklarda da ortaya çıkabileceği için tanı koymak zor hal alabilir. Akciğer embolisine acil şekilde prpfesyonel tıbbi müdahale edilmezse ölümcül olabilir. Kan sulandırıcı ilaçlar ve gerekli görüldüğü hallerde cerrahi müdahale tedavi seçenekleri arasındadır.

Akciğer Embolisi Nedir?

Akciğer embolisi nedir sorusunun cevabı; akciğer atardamarında kan pıhtısı meydana gelmesi ve damarın birden bire tıkanması ile kendini gösteren bir hastalı türüdür. Acil tıbbi müdahale gerektiren hastalık türlerindendir. Ana akciğer atardamarını tam anlamı ile tıkayabilir ayrıca damarın dallarını da tıkayabilmektedir.

Kan pıhtısının boyutuna ve kişide eşlik eden başka rahatsızlıklara göre embolinin şiddetinde değişimler söz konusu olabilir. Kan pıhtısı ile tıkanmış olan akciğerin kan akımı azaldığı için kan temizlenme işlemi de kısıtlanmış olur. Kandaki oksijen seviyesi düşer ve bundan bütün organlar olumsuz şekilde etkilenmiş olur. Kan pıhtısı çok sayıda ve çok büyük olursa ölüm tehlikesi yaratabilir.

Akciğer Embolisi Neden Olur?


Akciğer embolisi, bir kan pıhtısının akciğerlerde yer alan bir atardamar içine sıkışmasıyla ortaya çıkmaktadır. Kan pıhtıları sıklıkla vücudun derin kısımlardın ki damarlarda oluşum sergilemektedir. Buna derin ven trombozu adı verilmektedir. Bu durumda kan pıhtıları genellikle bacaklarda yada pelviste meydana gelerek pıhtı oluşmasının birçok etkeni olabilir.

Yaralanma Durumları: Trafik kazaları, cerrahi müdahaleler veya farklı travmaların neden olduğu kemiklerin kırılması durumu yada kas yırtıkları gibi oluşan yaralanma hallerinde kan damarları hasar görebilir ve bu da pıhtı oluşumuna neden olmaktadır.

Hareketsizlik Durumu: Uzun zaman boyunca hareketsizlik, yerçekimi vücudunuzun en alt kısımlarında yer alan kan akışının yavaşlamasına sebebiyet verir. Bundan dolayı kaynaklanan kan pıhtısı oluşma ihtimalide yükselir. Uzun saatlerce yolculuk yapmak, oturmak yada bir hastalıktan kaynaklı uzun süre yatmak zorunda kalmak rahatsızlığı tetikleyerek oluşmasını sağlayabilir.

Diğer Durumlar: Ameliyat yada kanser için kemoterapi gibi tedavi yöntemleri görmek kanda pıhtılaşma sorununa neden olabilir.

Akciğer Embolisinde Kimler Risk Altında

Tıbbi Öykü: Hastanın veya aile bireylerinin sağlık geçmişinde venöz kan pıhtıları yada pulmoner emboli öyküsü varsa daha yüksek risk bulunur. Bu durumda kanda pıhtılaşmaya sebep olan kalıtsal bir bozukluk olacağı akıllara gelir.

İlginizi Çekebilir:  Koltuk Altı Terlemesi Bitkisel Çözüm

Kalp Hastalıkları: Bazı kalp hastalıkları ile kalp yetmezliği rahatsızlığı akciğer embolisine sebebiyet verebilir.

Kanser: Pankreas, yumurtalık, akciğer kanserleri ile metastaz yapan çok sayıda kanser türü ile ayrıca tedavi esnasında verilen kemoterapi kan pıhtılaşmasına sebebiyet veren maddelerin seviyelerini yükseltebilmektedir. Kişisel yada genetik meme kanseri tıbbi hikasi olan ve tamoksifen ya da raloksifen alan kadınlar da akciğer embolisi daha sık görülebilmektedir.

Sigara: Sigara kullanımı birçok hastalığı tetikleyebildiği ve neden olabildiği gibi kan pıhtılaşma sorununa neden olarak akciğer embolisi sorununa neden olabilmektedir.

Fazla Kilo: Kişilerde fazla kilo olması ve sigara içmesi gibi faktörler ve yüksek tansiyon kanda pıhtılaşma problemlerine neden olabileceği unutulmamalıdır.

Dışarıdan Östrojen Almak: Doğum kontrol haplarının  içinde bulunan ve hormon replasman tedavisinde kullanılan östrojen, özellikle sigara kullananlarda yada aşırı kilolu kişilerde, kanında ki pıhtılaşma etkenlerini yükseltebilir.

Hamilelik: Bebeğin mevcut ağırlığı pelvis damarlarının baskı ile karşılaşması neden olur bu nedenle bacaklarda olan kan akışını azaltabilir. Kan akışı yavaşladığında pıhtı oluşma ihtimali artmaktadır.

Akciğer Embolisi Belirtileri Nelerdir?

  • Birden bire başlayan ve şiddetini arttıran nefes darlığı şikayeti.
  • Göğüste ağrı.
  • Öksürük ile gelen kan.
  • Bacakta görülen kızarıklık, ağrı ve şişme.
  • Bayılacakmış gibi olma.
  • Huzursuzluk ile beraber ölüm korkusu ve terleme görülmesi.

Akciğer embolisinin belirtilerinin seviyesi kan pıhtılarının ne kadar büyük olduğu ile ilgilidir, bulunduğu bölgeye ve hastada başka bir hastalık olup olmamasına göre değişkenlik sergilerler. Bunun yanında hastada bu belirtilerin yalnızca bir tanesi görülebileceği gibi tümünün bir arada da olması söz konusu olabilmekte. Kişiler bu belirtilerden bir yada daha fazlasını kendilerinde görülürse (özellikle nefes darlığını), acilen hekime başvurmaları gerekir.

Akciğer Embolisinde Göğüs Ağrısı Nasıl Hissedilir?

Göğüs ağrısı bıçak saptanırmış gibi olur ve sıklıkla nefes alırken şiddetini arttırdığı görülür. O kadar şiddetli olabilir ki hasta nefes aldığı esnada nefesini tamamlayamaz ve yarıda keser. Kalp krizi belirtilerinde oluşan göğüs ağrısı baskı tarzında kendini gösterirken ve kollara ilerlerken, akciğer embolisinde bölgesel olarak karşımıza gelir. Yani kol bölgesine ilerlemez hasta ağrının tam olarak nerede olduğunu bilir.

İlgili Konumuz: Kalp Krizi Nedenleri? Belirtileri ve Tedavisi ?

Akciğer Embolisinin Tanısı Nasıl Konulur?

Akciğer embolisi tanısı koymak her zaman kolay olmamakla beraber zor bir tanı süreci olabilir. Yukarıdaki belirtiler çok sayıda ki kişide olabilir. Bu belirtilerin ayırıcı tanısını koymak için fizik muayene, laboratuvar ve görüntüleme teknikleri gerekmektedir.

Fizik Muayene

Fizik muayene esnasında bacaklarda şişme varmı, hassaslık oluşmuş mu, renk kaybı yada ısı artışı var mı diye bakılır, tespit yapmak adına bacaklara yakından incelenir. Bu belirtiler damarların birinde pıhtı oluşabileceğinin işaretleri olabildikleri için önem taşır.

Yapılan Kan Testleri

Akciğer embolisi ihtimali varsa ilk olarak D-dimer (pıhtı yıkım ürünü) testi yapılmasını hekim ister. Şayet test sonucu normal değerlerde ise akciğer embolisi ihtimalide elenmiş olur. Fakat test sonucu yüksek değerlere sahipse akciğer embolisi tanısını tam olarak koyabilmek için ileri tetkiklerden yararlanmak gerekir.

İlginizi Çekebilir:  Sarılık Tedavisi Nasıl Olur? Belirtileri ve Nedenleri

Kan testleri sayesinde kanda var olan oksijen ve karbondioksit seviyelerinde de bakılmaktadır. Akciğerlerdeki bir kan damarında oluşan pıhtı kandaki oksijen miktarında azalmalara neden olacaktır. Bunların yanında , kalıtsal bir pıhtılaşma bozukluğuna var mı yok mu diye anlamak için de kan testleri istenebilir.

Görüntüleme Testleri

Göğüs Röntgeni: Akciğer embolisi tanısı koymak için yapılmaz. Akciğer embolisi ile karıştırılacak durumları ayırt etmek için uygulanır.

EKG (Elektrokardiyogram): Toplumda kalp grafisi olarak adlandırılan bu teknik ile kalbin elektriksel işlev bakımından değerlendirilir.

Eko (Ekokardiyografi): Kalpte oluşan değişimleri incelemek içindir ve kalp ultrasonu olarak bilinir. Tanı ve tedavi planlanmasında verilerinden faydalanılır.

Doppler Ultrason: Bacak damarlarının derinlerinde pıhtıya dair önemli bilgiler edinilir. Akciğer embolisinde sıklıkla bu durum eşlik etmektedir.

BT Anjigografi: Eş zamanlı olacak şekilde uygulanır ve koldan opak madde uygulanarak yapılan bilgisayarlı tomografi olarak adlandırılır. Akciğerler pıhtı var mı yok mu sorusunun cevabına kesin olarak cevap verdiği için tanıda önemli yer tutar.

MRG (Manyetik Rezonans Görüntüleme): Tarama testi ile ayrıntılı görüntüler yakalamak adına radyo dalgaları ve manyetik alanlar yardımı ile uygulanır. Akciğer atardamarlarında pıhtı oluşumu varsa bu yöntem ile görüntülenir.

Akciğer Sintigrafisi: Bilgisayarlı tomografi ile karşılaştırıldığında daha az radyasyon vardır. Özellikle hamileler ve böbrek hastaları için bu yöntem kullanılır. Ancak bu teknik acil servislerde yoktur.

Pulmoner Anjiyografi: Akciğer embolisi tanısında kesin olarak sonuca götüren testtir. Girişimler olarak yapılır. Pahalıdır ve tecrübe gerektirir. Bunun için sıkça tercih edilen bir uygulama değildir.

Akciğer Embolisi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Akciğer embolisi tedavisi hiç vakit kaybı yaşamadan acil şekilde uygulanmaya başlanmalıdır. Akciğer embolisi durumunda şüpheye düşülürse kesin tanı konulana kadar hemen tedavi için verilecek olan ilacın birinci dozu uygulanmalıdır. Akciğer embolisinin tedavisi hastaya, hastalığın yoğunluğuna ve diğer ek hastalıklara göre değişimler gösterir.

İlaç Tedavileri

Pıhtı Eritici İlaçlar (Trombolitik) : Eğer hastada bayılma ve tansiyon düşmesi gibi durumlar gözlemlenirse bu tür ilaçlar uygulanır. Bu sayede akciğer atardamarında pıhtı eritilir ve kalbin yükü azaltılmaya çalışılır, ayrıca akciğerlerin tekrardan kanlanması beklenir. Ancak kanama ihtimali fazladır. Bu nedenle hastaya detaylı bilgiler verilerek kar zarar oranları işin içine katılarak tedaviye başlanmalıdır. İlaca başladıktan bir hafta sonra etkisi düşmeye başlar. On dördüncü güne kadar ise trombolitik ilaçlar uygulanabilir. On dört günden sonra ise tavsiye edilmez.

Pıhtı Önleyici İlaçlar (Antikoagülan): Hastanın klinik tablosu iyi ise bu tedavi seçeneği devreye girer. Toplumda antikoagülan ilaçlar kan sulandırıcı ilaç olarak tanımlanır. Tedavi 5 gün sürer ve ilaç tam dozunda uygulanır. Ardından koruyucu doz uzun dönem tedavide verilmektedir. Tedavi sürecinde hasta yakın izlemede tutulmalıdır. Riskli bir durum var ise en az 3 ay, yoksa en az 6 ay süreyle devam eder. İlerleme yerine gerileme olursa başka tedavi yollarına gidilebilir.

İlginizi Çekebilir:  Akut Farenjit Nedir? Nedenleri ve Tedavisi Nedir?

Göz atabilirsiniz: Akciğer Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Cerrahi Tedavi Yöntemleri

Emboloktomi: Hemodinami açısından olumsuz olan hastalara kanama tehlikesi nedeni ile pıhtı eritici ilaç başlanamıyorsa bu tedavi yöntemi devreye girer. Yada pıhtı eritici ilaç verilmesine rağmen yanıt alınamamışsa cerrahi girişim yapılmaktadır. Kateter yardımı ile pıhtı çekilmektedir. Ayrıca sağ kalp boşluklarında bir pıhtı varsa ilk olarak cerrahi işlemler devreye girer. Ancak bu işlem bütün sağlık merkezlerinde uygulanamaz.

Vena Kava İnferior Filtresi: Bazı vakalarda kanama riski oldukça fazladır ve ilaçlar kullanılmaz yada tedavi sırasında akciğerde bir daha pıhtı olursa, vena kava inferior filtresi yani bacaklardan gelen kanın toplandığı ana damardır buraya uygulanarak tekrardan meydana gelebilecek bir pıhtı engellenir.

Akciğer Embolisi Öldürür mü?

Akciğer embolisi acil müdahale gerektiren ve tanısı hemen konulması gerekir. Erken teşhis ile vakit kaybedilmeden tedavi edilirse olumsuz sonuçlar engellenebilir. Ancak tedavi edilmezse ölüm ile sonuçlanma yüzdesi %25-30 arasındadır. Erken ve doğru şekilde tedavi yapılırsa ölüm yüzdesi %2-8 arasında olmaktadır. Ölümle sonuçlanan akciğer embolisi vakaları sıklıkla kalp hastalıkları, kanser ve ileri yaşta olan kişilerde daha fazladır.

Akciğer Embolisinde Oluşacak Olumsuzluklar

Öncelikle hastanın sağlık geçmişi ve ek hastalıkları ile pıhtının boyutu akciğer embolisinde önemli rol oynar. Şayet meydana gelen kan pıhtısı çözülme eğilimi göstermezse kronik bir boyuta geçme ihtimali vardır. Bu durum yaşanırsa kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon ortaya çıkar.

Akciğer Embolisinden Korunma Yolları

Akciğer embolisi açısından riskli gurupta yer alan kişiler en başta büyük cerrahi işlemler olmak üzere bütün cerrahi işlemler yapılmadan önce pıhtı engelleyici ilaç almanız istenebilir.

Yatan hastalar için pnömotik kompresyon cihazlar, varis çorapları gibi tedbirler uygulanmalıdır.

Ameliyattan sonra ne kadar erken hareket edilirse o kadar iyidir. Çünkü hareket etmek kasların çalışmasına ve bacaklarda olan toplardamarların çalışmasını sağlar.

Uzun süren yolculuklara çıkılmamalı. Yinede uzun yolculuk yapacaksınız sıkça mola vererek, bolca su için.

Sağlığınıza uygun düzenli spor yapma alışkanlığı kazanın.

Dengeli bir kiloda olmaya özen gösterin. Fazla kilolar akciğer embolisinden başka kan dolaşımı ve kalp sağlığını olumsuz etkiler. Sigara içiyorsanız bırakın.

Akciğer Embolisi Hakkında Tavsiyeler

  • Akciğer embolisi hakkında kesinlikle doğru bilgileri hekimlerden alın. Kullanılan ilaçlar yan etki olarak kanamaya neden olabilir. Eğer bir kanama söz konusu olursa hemen bir sağlık kuruluşuna gidin.
  • Sağlığınız ile ilgili bir sıkıntınız yoksa bolca su içebilirsiniz. Bu kanın akışkan yapısını korumasında etkili olur.
  • Hekimin reçete ettiği ilaçları çok düzenli almalı, tek doz dahi kaçıramamak gerekli. Tedavi bazen 3 bazen 6 yada daha uzun süre olabilir, bu nedenle tedavi sürecine alışmak önemli.
  • Akciğer embolisi hastalığı tekrar edebilen özelliğe sahip olduğundan; birden bire ortaya çıkan göğüs ağrısı, öksürük, nefes darlığı gibi şikayetlerde hemen hekime başvurulmalı.
  • Doktorun kontrol tarihlerine kesinlikle gidilmeli, iyi yada kötü bütün gelişmeler söylenmelidir.
  • Akciğer embolisi hastaları tedavi süreçlerinde hekiminin tavsiyelerine ve tedaviye dikkat ettikleri sürece rahatlıkla gündelik hayatlarını sürdürebilirler.

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın


Başa dön tuşu
Kapalı